AR-GE Vergi Teşvikleri Geçen Yıl 169 Milyar Lirayı Aştı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin dolaylı Araştırma Geliştirme (AR-GE) teşviklerini açıkladı. AR-GE faaliyetlerine yönelik vergi teşvikleri 2023’te 105 milyar 977 milyon lira iken, 2024’te yüzde 59,5 artışla 169 milyar 33 milyon liraya ulaştı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden en fazla fayda sağlanan destek kalemi 86 milyar 105 milyon lirayla gelir vergisi stopaj desteği oldu. Kurumlar vergisi desteği 81 milyar 63 milyon lira, gelir vergisi desteği 1 milyar 725 milyon lira ve katma değer vergisi (KDV) desteği 141 milyon lira olarak kaydedildi.
Beyan edilen AR-GE harcamalarına göre sağlanan dolaylı teşviklerin yüzde 50,9’u gelir vergisi stopaj desteğinden, yüzde 49,1’i ise kurumlar vergisi, gelir vergisi ve KDV teşviklerinden karşılandı.
Sektörlere Göre Teşvik Dağılımı
AR-GE teşviklerinden yararlanan girişim sayısı 2024’te 11 bin 835 olarak belirlendi. Bu girişimler ana faaliyet alanlarına göre incelendiğinde, bilgi ve iletişim sektörü 6 bin 98 girişimle ilk sırada yer aldı. İmalat sanayi 2 bin 421, mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler ise 1627 girişimle bu alandaki diğer önemli sektörler oldu.
4691 sayılı Kanun kapsamında sağlanan gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 43 milyar 227 milyon lira olarak gerçekleşti. Bu tutarın yüzde 71,2’si bilgi ve iletişim, yüzde 14,5’i imalat, yüzde 5,9’u ise mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetler sektörlerine aktarıldı.
5746 sayılı Kanun kapsamında ise gelir ve kurumlar vergisi AR-GE teşvik tutarı 39 milyar 561 milyon lira olarak hesaplandı. Bu teşvikten en fazla yararlanan sektörler imalat (yüzde 72,9), bilgi ve iletişim (yüzde 14,7) ve finans-sigorta (yüzde 4,1) oldu.
Geçen yıl gelir ve kurumlar vergisi desteğinden yararlanan 7 bin 87 girişimin 5 bin 321’i 4691 sayılı Kanun, 1766’sı ise 5746 sayılı Kanun kapsamında destek aldı. Bu durum, yararlanıcıların yüzde 75,1’inin 4691 sayılı Kanun, yüzde 24,9’unun ise 5746 sayılı Kanun’dan faydalandığını gösteriyor.
Ekonomik faaliyet alanlarına göre yapılan incelemede, imalat sektöründeki girişimlerin yüzde 82,1’i 5746 sayılı Kanun’dan, yüzde 17,9’u 4691 sayılı Kanun’dan yararlandı. Bilgi ve iletişim sektöründe bu oranlar yüzde 84,1 ve 15,9; mesleki, bilimsel ve teknik faaliyetlerde ise yüzde 81,1 ve 18,9 olarak saptandı.
KOBİ’ler ve Teşvik Oranları
Girişimler, 2024’te 86 milyar 105 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandı. 5746 sayılı Kanun kapsamında 3 bin 88 girişim 37 milyar 290 milyon lira, 4691 sayılı Kanun kapsamında ise 8 bin 244 girişim 48 milyar 815 milyon lira gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlandı.
Dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanan girişimlerin büyüklük gruplarına göre dağılımında, 11 bin 835 girişimin yüzde 89,5’i KOBİ olarak kayıtlara geçti. KOBİ’lerin dolaylı AR-GE teşviklerinden yararlanma oranı yüzde 38,2 olarak tespit edildi. Büyük ölçekli girişimler ise toplam girişim sayısının yüzde 10,5’ini oluşturmasına rağmen, dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,8’inden faydalandı.
Büyüklük gruplarına göre incelendiğinde, KOBİ’lere sağlanan 64 milyar 596 milyon liralık dolaylı AR-GE teşviklerinin yüzde 61,1’i orta ölçekli, yüzde 32,1’i küçük ölçekli ve yüzde 6,8’i mikro ölçekli girişimlere sağlandı.
