Merkez Bankası Politikaları TL Mevduat Payını Artırdı
Küresel belirsizlikler ve jeopolitik risklerin etkili olduğu 2026 yılında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), dezenflasyon sürecini desteklemek amacıyla makroihtiyati politika adımlarıyla Türk lirasına geçişi teşvik etti. Bu adımlar, kredi büyümesini enflasyonla uyumlu seviyelerde tutmayı hedefledi.
Ocak ayında yabancı para (YP) kredilere uygulanan büyüme sınırı sıkılaştırılırken, tüketici kredili mevduat hesapları (KMH) için de benzer bir sınırlama getirildi. Mart ayında kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılık uygulamasından muaf tutulan kredi kapsamı daraltıldı. Mayıs sonunda ise tüketici kredileri, KMH limitleri ve TL ticari krediler için büyüme sınırları düşürüldü.
Finansal Koşullar ve Kredi Kompozisyonu
YP kredilere getirilen büyüme sınırının düşürülmesiyle, kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2’ye geriledi. Ayrıca, Ocak ayında TL cinsinden yurt dışı repo işlemleri ve yurt dışından kullanılan krediler için zorunlu karşılık oranları artırıldı.
Program süresince kredi faizleri, TCMB’nin politika adımlarıyla paralel seyretti. Fonlama maliyetlerindeki artış, hem ticari hem de bireysel kredi faizlerine yansıdı. YP kredi büyümesindeki kısıtlamalar, ticari kredi kompozisyonunun TL lehine gelişmesine neden oldu.
Sıkı finansal koşullar, reel sektörün borçluluğunu ve finansal kaldıraç oranını tarihi ortalamaların altına çekti. YP krediler daha çok büyük ölçekli firmalarda yoğunlaştı. Makroihtiyati düzenlemeler hanehalkı borçluluğunu dengeleyerek bireysel kredi kartı ve KMH büyümesini yavaşlattı.
Hanehalkı varlıklarında TL mevduat tercihi öne çıkarken, değerli metal fiyatlarındaki hızlı yükseliş YP mevduat kompozisyonunda kıymetli maden hesaplarının payını artırdı. Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı, Temmuz 2026 itibarıyla yüzde 2,9’a yükselse de tarihi ortalamasının altında kaldı. Bu artışta KOBİ kredileri, tüketici kredileri ve bireysel kredi kartı alacak bakiyelerindeki yükseliş etkili oldu.
Ocak 2026 itibarıyla kredi kartları ve ihtiyaç kredilerine yeniden yapılandırma imkanı tanındı. Takipteki alacaklar için ayrılan yüksek karşılık oranları ve bankaların güçlü sermaye yapısı, finansal istikrar risklerini sınırladı. Bankacılık sektörünün istikrarlı karlılığı, sermaye yeterliliğini desteklemeye devam etti. Sermaye Yeterliliği Rasyosu (SYR) hesaplamasında kullanılan geçici esneklikler 2026 itibarıyla sonlandırıldı.
Aralık 2025’te yüzde 19,7 olan sektör SYR’si, Ocak 2026’da yüzde 16,8’e, Temmuz 2026’da ise yüzde 16,6’ya geriledi. Bu oranlar, Basel kriterlerine göre belirlenen yüzde 8’lik yasal alt sınır ve BDDK’nin yüzde 12’lik hedef oranının üzerinde seyretmeye devam ediyor.
KKM Uygulamasından Çıkış ve TL Mevduatın Payı
Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında, 23 Ağustos 2025 itibarıyla gerçek kişiler için hesap açma ve yenileme işlemleri durduruldu. Bu kararın ardından 9,6 milyar dolar olan gerçek kişi KKM bakiyesi, Ağustos 2026’da sıfırlandı. Tüzel kişiler için 15 Şubat 2025’te sona eren işlemlerle, tüzel kişi KKM bakiyesi 2025 Ağustos ayındaki 200 milyon dolar seviyesinden Aralık 2025’te sıfıra indi.
Ağustos 2023’te toplam mevduat içinde yüzde 26,2 paya ulaşan KKM bakiyesinin tasfiyesiyle, TL’yi teşvik edici rolü çerçevesinde TL cinsi mevduatın toplam mevduat içindeki payı 28 Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 61,5’e yükseldi.
Orta Vadeli Program (OVP) doğrultusunda, Türk lirası cinsinden yatırım araçları teşvik edilecek. Kredi büyümesine yönelik para politikasıyla uyumlu politikalar sürdürülecek, yatırım ve ihracata yönelik faaliyetlerde finansman koşulları iyileştirilecek. Yabancı para mevduatın cazibesi azaltılarak TL mevduatın payının artırılması ve vadesinin uzatılması hedefleniyor.
Cari işlemler dengesi ve sürdürülebilir büyümeyi desteklemek amacıyla yatırım ve ihracata yönelik faaliyetlerde finansmana erişim koşulları iyileştirilmeye devam edecek. İç talebi dengelemek, enflasyon beklentilerini çıpalamak ve cari işlemler açığını azaltmak amacıyla bireysel krediler ve hedefli olmayan ticari kredilerde para politikası duruşunu destekleyici politikalar uygulanacak.
Finansal sektör düzenlemeleri, uluslararası standartlara uyum ve sektördeki gelişmeler gözetilerek güncellenecek. Basel III Final (Basel IV) düzenlemesine uyum için AB mevzuatı dikkate alınarak bankaların kamuya açıklama yükümlülükleri ile ilgili mevzuatta değişiklikler yapılacak. Tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetlerinin sağlıklı yürütülmesi ve müşterilerin menfaatlerinin korunması amacıyla düzenlemeler sürecek. Finansal sektörün aracılık faaliyetlerini etkinleştirmek için düzenlemeler sadeleştirilecek. Uluslararası iyi uygulamalara uyum için bankaların kurumsal yönetim ilkeleri ve iç sistemlerine ilişkin mevzuatta değişiklikler yapılacak.
