Sırbistan’da 6 milyon 450 bin 523 seçmen, ülkeyi derinden etkileyen protestoların gölgesinde erken genel seçimler için yarın sandık başına gidecek. Halk, 250 sandalyeli Sırbistan Ulusal Meclisi’nin yeni üyelerini belirlemek üzere oy kullanacak. Bu seçimler, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in parlamentoyu feshetmesiyle başlayan sürecin bir sonucu olarak gerçekleşiyor.
Milletvekilleri, tek seçim bölgesinde kapalı liste usulüyle nispi temsil sistemine göre seçilecek. Seçim barajı yüzde 3 olarak belirlendi; bu baraj ulusal azınlık listelerine uygulanmayacak. Parlamentoda çoğunluğu elde etmek için 126 sandalye gerekiyor.
Ülke Geneli Protestoların Gölgesinde Seçim
Erken genel seçim kararı, Novi Sad şehrindeki tren istasyonunda 1 Kasım 2024’te yaşanan ve 16 kişinin hayatını kaybettiği beton sundurma çökmesi olayının ardından başladı. Bu olay, yaklaşık iki yıldır süren öğrenci protestolarını tetikledi. Protestolar, sorumluların yargılanması, şeffaflık ve erken seçim talepleriyle ülke çapında bir harekete dönüştü.
Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, eylül ayında parlamentonun feshine ilişkin kararı imzalayarak erken seçim sürecini başlattı. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK), seçime katılmak üzere 19 liste ilan etti. Bir listenin geri çekilmesiyle oy pusulasında 18 liste yer alıyor; bu listelerin 9’u ulusal azınlık statüsünde yarışıyor.
Seçim Yarışında Öne Çıkan Partiler ve Beklentiler
Oy pusulasının ilk sırasında, 2012’den bu yana iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi’nin (SNS) öncülüğündeki “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesi yer alıyor. İkinci sırada Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS) öncülüğündeki “Ivica Dacic-İstikrar Faktörü” bulunuyor. Öğrencilerin desteklediği ve birinci sırasında Ilija Srdanovic’in yer aldığı “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” listesi ise üçüncü sırada yer alıyor.
Seçimde ayrıca “Avrupa Sırbistanı: Marinika Tepic, Zdravko Ponos”, “Otantik Sağ-Dr. Milos Jovanovic-Yeni DSS-Monarşistler” gibi çeşitli listeler de mücadele ediyor. Azınlık listeleri arasında Rasim Ljajic’in liderliğindeki İnsani SDP/CDP ve Usame Zukorlic liderliğindeki Adalet ve Uzlaşma Partisi dikkat çekiyor.
Kamuoyu araştırmaları, seçim yarışının “Aleksandar Vucic-Birleşmiş Sırbistan” listesi ile “Öğrenci Listesi” arasında geçeceğine işaret ediyor. Son anketler, iki listenin oy oranlarının birbirine yakın olduğunu belirtiyor. Cumhurbaşkanı Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması halinde onları kutlayacağını ifade etti.
Sandıklar Açılıyor: Yurtiçi ve Yurtdışı Oy Kullanımı
Oy verme işlemi yarın yerel saatle 07.00’de başlayıp 20.00’de sona erecek. Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandıkta oy kullanılacak. Yurt dışında oy kullanmak için 102 bin 147 seçmen kayıt yaptırdı.
Sırbistan dışında en fazla sandık, 28 sandıkla Bosna Hersek’te kuruldu. RIK’in kararıyla yurt dışındaki sandıklar da Orta Avrupa saatine göre 07.00-20.00’de açık kalacak. Bu düzenleme nedeniyle Amerika ve Okyanusya’daki bazı seçmenler, yerel saatle gece saatlerinde oy kullanacak.
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR) başta olmak üzere birçok ülke ve uluslararası kuruluştan gözlemciler, seçim sürecini takip etmek üzere Sırbistan’a geldi. Sırbistan’da son parlamento seçimi Aralık 2023’te yapılmıştı.
