TRT tarafından bu yıl 8’incisi düzenlenen ve dünyanın önde gelen isimlerini bir araya getiren TRT World Forumu, İstanbul Kongre Merkezi’nde “Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?” temasıyla sona erdi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, forumun “Sancılı Bir İyileşme Sürecine Doğru: Orta Doğu’daki Savaşlar Sonrası Ulusal Ekonomiler” başlıklı son oturumunda konuştu.
Şimşek, savaşların ekonomik etkilerini ve bölgenin gelecekteki görünümünü değerlendirdi. Savaşların kısa vadede büyük enerji arzı şoklarına neden olduğunu ve küresel ekonomiyi zorladığını belirtti. Çatışmaların bölge ülkelerinin ekonomilerini olumsuz etkilediğini, ihracat ve ithalat hacimlerinde önemli düşüşlere yol açtığını anlattı.
Küresel büyümenin yavaşladığını ve finansal koşulların sıkılaştığını kaydeden Bakan Şimşek, bu gelişmelerin yalnızca savaştan kaynaklanmadığını ancak savaşın etkisinin büyük olduğunu vurguladı. Ekonomik toparlanmanın kalıcı barışa bağlı olduğunu ve sürdürülebilir iyileşme için çatışmaların sona ermesi gerektiğini söyledi.
Savaş Sonrası Bölgesel Entegrasyon ve Güvenlik Öncelik Kazanacak
Bakan Şimşek, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin mali hareket alanlarının bulunduğunu, İran’da ise belirsizliğin sürdüğünü ifade etti. Savaşın ülkeleri bağımlılıklarını ve risklerini azaltmaya yöneltebileceğini belirten Şimşek, Hürmüz Boğazı gibi kritik geçiş noktalarına bağımlılığın azaltılması ve bölgesel ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesinin önemine işaret etti.
Şimşek, savaş sonrası bölgenin ekonomik yapısının altyapı yatırımları, bağlantısallık ve enerji güvenliği ekseninde şekillenebileceğini dile getirdi. Bölgesel bağlantısallığa yatırım yapılması gerektiğini ve bunun açık bir gereklilik olduğunu vurguladı. Ülkelerin alternatif ticaret güzergahları geliştirdiğini ve Türkiye gibi ülkeler için elektrifikasyon sürecinin hızlandırılmasının bir zorunluluk haline geldiğini belirtti.
Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da bölge içi ticaretin düşük seviyede bulunduğunu kaydeden Şimşek, ekonomik çeşitlendirmenin uzun vadede ticaretin artırılmasına katkı sağlayabileceğini söyledi. Savaşın, bölge ülkelerini rekabet yerine daha güçlü iş birliğine yöneltebileceğini ifade etti. Savunma sanayisi alanındaki ortaklıkların ve bölgesel güvenlik iş birliğinin önem kazanacağını belirtti.
Savaş sonrasında bölgesel sermayenin toparlanma sürecini desteklemek üzere bölgeye yönelmesinin beklendiğini dile getiren Şimşek, alternatif ticaret koridorlarına yapılacak yatırımların yaklaşık 660 milyar dolara ulaşabileceğini aktardı. Bu kaynakların daha yüksek savunma harcamalarının finansmanında kullanılabileceğini, ancak savaşın bazı ülkelerin siyasi saiklerle yatırım yapma eğilimini azaltabileceğini sözlerine ekledi.
Türkiye’nin Küresel Ticaret ve Yatırım Politikaları
Bakan Şimşek, Türkiye’nin küresel ticaretteki bakış açısını anlatırken, artan korumacılığa rağmen kurallara dayalı ticareti desteklemeyi sürdürdüğünü belirtti. Gümrük Birliği ülkeleri dahil 54 serbest ticaret anlaşması (STA) bulunduğunu ve bu anlaşmaların ihracatın yaklaşık yüzde 70’ini kapsadığını söyledi. Japonya, Endonezya, KİK ülkeleri ve Kanada ile yeni nesil STA’lar için görüşmelerin sürdüğünü, ayrıca Orta Asya ülkeleriyle tercihli ticaret anlaşmalarının bulunduğunu aktardı.
Türkiye’nin bölgesel bağlantısallık yatırımlarına değinen Şimşek, Pekin’den Londra’ya uzanan Orta Koridor’un bir parçası olduklarını ve Basra Körfezi’nden Türkiye üzerinden Çin ve Avrupa’ya ulaşacak Kalkınma Yolu Projesi’ne bölge ülkelerini yatırım yapmaya teşvik ettiklerini belirtti. Suudi Arabistan ile demir yolu hattının yeniden canlandırılması ve elektrik bağlantıları gibi projelerin de değerlendirildiğini ifade etti.
Şimşek, Türkiye’nin geçen yıl savunma sanayisi ürünlerine yönelik yaklaşık 18 milyar dolarlık yeni sipariş aldığını ve sektörde yaklaşık 4 bin şirketin faaliyet gösterdiğini bildirdi. Küresel müteahhitlik sektöründe ikinci sırada yer aldıklarını ve yakın coğrafyada yeniden imar ihtiyacının gelecek 10 yılda en az 1 trilyon dolara ulaşmasının beklendiğini söyledi.
Bakan Şimşek, savaşın bölgeyi temelden değiştireceğini, ülkelerin yerli kabiliyetlere yatırım yapacağını ve daha derin bir ekonomik entegrasyonun ortaya çıkacağını öngördü. Bölgesel aktörler arasında rekabetin azalacağı, iş birliğinin artacağı bir döneme girileceğini belirtti. Risklerin azaltılmasına odaklanılacağını ve alternatif transit güzergahlarına yatırım yapılacağını vurguladı.
Türkiye’nin altyapıya yaptığı yatırımlara değinen Şimşek, son 20 yılda yaklaşık 260 milyar dolar yatırım yapıldığını ve iyi bir altyapıya sahip olunduğunu söyledi. Türkiye’nin dünyanın en büyük 14’üncü sanayi altyapısına sahip olduğunu ve hizmetler sektörünün hızla büyüdüğünü aktardı. Savaşların Türkiye’nin çıkarına olmadığını, bölgede istikrardan, barıştan ve refahtan en fazla fayda sağlayan ülkelerden birinin Türkiye olduğunu değerlendirmesinde bulundu.
