Sırbistan’da dün gerçekleşen erken genel seçimlerde “Öğrenci Listesi”, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in liderliğindeki “Aleksandar Vučić-Birleşmiş Sırbistan” listesini mağlup etti. Bu sonuçla birlikte ülkedeki 12 yıllık Vučić dönemi sona erdi. Novi Sad kentinde 1 Kasım 2024’te yaşanan tren istasyonu kazası sonrası başlayan öğrenci protestoları, siyasi değişimin temelini oluşturdu ve sandıkta zafere dönüştü.
2014 yılında başbakanlık görevine gelen ve ardından iki kez cumhurbaşkanı seçilen Aleksandar Vučić, erken seçimler için cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakan adayı olmuştu. Dün yapılan seçimlerde yenilgiyi kabul eden Vučić, Öğrenci Listesi’nin kazandığını duyurdu. Vučić, seçim sonucunun dış destekli bir sürecin ürünü olduğunu iddia etti ve muhalefet olarak mücadeleye devam edeceklerini belirtti.
Öğrenci Hareketinin Yükselişi ve Zaferi
Aleksandar Vučić’in açıklamasının ardından “Öğrenci Listesi”nin seçim merkezinde kutlamalar başladı. Akademisyen Radomir Saicic, zafer konuşmasında oy kullanan tüm vatandaşlara teşekkür ederek, ülkenin geleceğini inşa etmeye başlayacaklarını ifade etti.
Novi Sad’daki 1 Kasım 2024 tarihli kazada 16 kişinin hayatını kaybetmesi, “Öğrenci Listesi-Öğrenciler Kazanıyor” sloganıyla siyasi bir harekete dönüşen protestoları tetikledi. Öğrenci hareketi, geleneksel parti yapılarından farklı bir oluşum sergiledi. Üniversitelerdeki toplantılarda belirlenen adaylarla seçime katılım kararı aldı.
Öğrenciler, doğrudan aday olmak yerine farklı toplumsal kesimlerden destekledikleri isimlerin parlamentoya girmesini hedefledi. Hareketin vaatleri arasında yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü ve demokratik reformlar yer aldı. Eylül ayında seçim kuruluna sunulan Öğrenci Listesi için yaklaşık 70 bin imza toplandı. Seçim öncesinde, 22 Ekim’de Belgrad’da düzenlenen son büyük mitinge yaklaşık 150 bin kişi katıldı.
Seçim Sonuçları ve Güvenlik Endişeleri
Özgür Seçimler ve Demokrasi Merkezi (CeSID) tarafından açıklanan resmi olmayan sonuçlara göre, oyların yüzde 56’sı sayıldı. Bu verilere göre Öğrenci Listesi oyların yüzde 52’sini alırken, Vučić liderliğindeki liste yüzde 39 oyda kaldı. Sırbistan Devlet Seçim Komisyonu (RIK) ise saat 19.00’a kadar katılımın yüzde 67,6 olduğunu açıkladı. Ülke medyası, katılım oranının rekor seviyeye ulaşabileceğini belirtti.
Seçim günü bazı sandık yerlerinde şiddet olayları yaşandı. Sırbistan medyası, maskeli grupların sandık merkezlerinden çıkan vatandaşlara saldırdığını aktardı. Sırbistan İçişleri Bakanlığı, Lazarevac’ta yaşanan olaylarda 2 polisin yaralandığını ve polise taş atıldığını bildirdi.
Bazı yerlerde oy pusulalarının fotoğraflandığı ve çoklu oy kullanımını önleyen sistemlerin doğru çalışmadığı yönünde usulsüzlük iddiaları da gündeme geldi. Başkent Belgrad sokaklarında sandıkların kapanma saatine yakın çok sayıda zırhlı polis aracı ve yüksek güvenlik önlemleri dikkat çekti.
Vučić, 12 yıllık iktidarı süresince İsrail ile yakın ilişkiler kurmasıyla öne çıktı. Ülkesinin İsrail ile ortaklaşa savaş dronları üreteceğini söyleyen Vučić, İsrail yapımı insansız hava araçları için bir montaj fabrikası açılışı gerçekleştirmişti. Vučić, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu için “dostum” ifadesini kullanmıştı.
